پرش به محتوای اصلی

عضو جامعه حسابداران رسمی ایران · فعالیت حرفه‌ای از سال ۱۳۸۵

شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۸ تا ۱۷۰۲۱-۶۶۵۹۷۶۴۴
مؤسسه حسابرسی قواعدحسابداران رسمی
صفحه اصلی
خدمات

خدمات تخصصی

خدمات حسابرسیحسابرسی صورت‌های مالیبازرسی قانونیحسابرسی داخلیخدمات مالیاتیحق‌الزحمه و هزینه حسابرسی

دفاتر مؤسسه

مؤسسه حسابرسی در تهراندفتر مرکزی قزوین
درباره ما

معرفی مؤسسه

معرفی مؤسسهشرکا و مدیرانساختار سازمانیمنشور اخلاقیسوابق حرفه‌ای
قوانین و مقررات
دانشنامه

موضوعات دانشنامه

مقالات حسابرسیمقالات مالیاتیمقالات گزارشگری مالی

اصطلاحات و مقایسه‌ها

واژه‌نامهٔ تخصصیمقایسهٔ مفاهیم
همه مقالات
درخواست مشاوره
مؤسسه حسابرسی قواعدحسابداران رسمی

ارائه خدمات حسابرسی مستقل، بازرسی قانونی، حسابرسی داخلی و مشاوره مالیاتی از سال ۱۳۸۵.

مؤسسه حسابرسی قواعد در تهراندفتر مرکزی قواعد در قزوین
گوگل مپ نشان بلد

خدمات و دانشنامه

  • همه خدمات مؤسسه
  • خدمات حسابرسی
  • خدمات مالیاتی

مطالب تخصصی

  • دانشنامه حسابرسی و مالیات
  • مقالات حسابرسی
  • مقالات مالیاتی
  • مقالات گزارشگری مالی
  • واژه‌نامهٔ تخصصی حسابرسی
  • مقایسهٔ مفاهیم حسابرسی
  • حق‌الزحمه و هزینه حسابرسی
  • استانداردهای حسابداری

اعتماد و منابع رسمی

  • درباره مؤسسه
  • شرکا و اعضای مؤسسه
  • مجوزها و صلاحیت‌ها
  • مشتریان و تجربه‌ها

مراجع رسمی

  • جامعه حسابداران رسمی ایران
  • سازمان حسابرسی
  • سازمان امور مالیاتی کشور
  • وزارت امور اقتصادی و دارایی
  • سازمان بورس و اوراق بهادار
  • بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  • IFRS Foundation

دفاتر و تماس

شعبه تهران

  • محله توحید، خیابان ستارخان، خیابان کوثر دوم، پلاک ۱، مجتمع دلگشا، طبقه همکف، واحد ۵
  • ۰۲۱-۶۶۵۹۷۶۴۴
  • mhghavaed@yahoo.com
  • شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۸ تا ۱۷

دفتر مرکزی قزوین

دانشگاه، کوچه نسترن ۱۱، بلوار شهید سرلشگر بابایی، پلاک ۲، ساختمان نسترن، طبقه همکف

۰۲۸-۳۳۳۶۶۳۳۷
اطلاعات کامل تماس

© 2026 مؤسسه حسابرسی قواعد. تمام حقوق محفوظ است.

حریم خصوصیتماس
  1. صفحه اصلی
  2. /دانشنامه
  3. /بند تأکید بر مطلب خاص در حسابرسی صورت‌های مالی یعنی چه؟
حسابرسی و اطمینان‌بخشی

بند تأکید بر مطلب خاص در حسابرسی صورت‌های مالی یعنی چه؟

بند تأکید بر مطلب خاص یعنی گزارش حسابرس اظهارنظرش را تعدیل نکرده، اما توجه استفاده‌کننده را به موضوعی جلب می‌کند که در صورت‌های مالی به‌درستی افشا شده است. شرایط درج، متن و تفاوت آن با اظهارنظر مشروط را بخوانید.

فربد حاجی محمدعلیانتشار ۷ مهر ۱۴۰۵•۹ دقیقه مطالعه

حسابرسی و اطمینان‌بخشی

بند تأکید بر مطلب خاص در حسابرسی صورت‌های مالی یعنی چه؟

پاسخ کوتاه

خلاصه پاسخ

بند تأکید بر مطلب خاص، بند توضیحیِ پس از بند اظهارنظر است که توجه استفاده‌کننده را به موضوعی جلب می‌کند که با وجود ارائه یا افشای مناسب در صورت‌های مالی، برای درک آن‌ها اهمیت ویژه دارد. این بند اظهارنظر حسابرس را تعدیل نمی‌کند و جایگزین اظهارنظر مشروط یا مردود نیست.

در یک نگاه

  • بند تأکید بر مطلب خاص یعنی اظهارنظر تعدیل نشده، اما موضوعی ارزشِ خواندنِ دوباره دارد.
  • این بند فقط به چیزی اشاره می‌کند که در صورت‌های مالی ارائه یا افشا شده باشد، نه به اطلاعات تازه.
  • چهار عنصر دارد: محلِ پس از بند اظهارنظر، عنوان، ارجاع روشن به یادداشت، و تصریحِ تعدیل‌نشده بودن اظهارنظر.
  • جایگزینِ اظهارنظر مشروط، مردود یا عدم اظهارنظر نیست و از بارِ افشای ناقص کم نمی‌کند.
  • موضوعاتی مثل ابهامِ بااهمیتِ تداوم فعالیت یا نتیجهٔ یک دعوای حقوقی مهم از نمونه‌های رایج این بندند.
فهرست مقاله
  1. بند تأکید بر مطلب خاص چیست و کجای گزارش می‌آید؟
  2. چه زمانی درج این بند ضروری تشخیص داده می‌شود؟
  3. این بند چه چیزی نیست و چه چیزی را جبران نمی‌کند؟
  4. سایر بندهای توضیحی چه فرقی دارند؟
  5. هنگام خواندنِ گزارش، به چه چیزی توجه کنید؟
  6. چرا این بند برای شرکت و هیئت‌مدیره مهم است؟
  7. قدم بعدی: گزارش را با نگاهِ درست بخوانید

بند تأکید بر مطلب خاص چیست و کجای گزارش می‌آید؟

بند تأکید بر مطلب خاص، بند توضیحیِ پس از بند اظهارنظر است که هدفش جلبِ توجه استفاده‌کنندگان به یک موضوع است؛ موضوعی که با وجودِ ارائه یا افشای مناسب در صورت‌های مالی، از نظر حسابرس برای درکِ آن صورت‌ها اهمیت ویژه دارد. تعبیرِ ساده‌تر این است: حسابرس می‌گوید حساب‌ها ایرادِ تعدیل‌برانگیزی ندارند، اما یک بخش از آن‌ها را باید با دقتِ بیشتری خواند.

نکته‌ای که بیشترین سوءبرداشت را ایجاد می‌کند همین‌جاست: این بند به معنی ایراد داشتنِ صورت‌های مالی نیست. استاندارد تصریح می‌کند که درجِ این بند بر اظهارنظر حسابرس اثری ندارد و در خودِ بند هم باید نوشته شود که اظهارنظر با توجه به آن موضوع خاص تعدیل نشده است. اگر قرار بود اظهارنظر تعدیل شود، مسیرِ دیگری در پیش بود.

از نظر حرفه‌ای، قالب و محلِ درجِ این بندها در استاندارد حسابرسی ۷۰۶ «بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس مستقل» آمده است؛ استانداردی که برای دوره‌های مالی شروع‌شده از اول فروردین ۱۳۹۰ لازم‌الاجراست. متن استانداردها در کتابخانه قوانین و مقررات قواعد در دسترس است.

جای دقیقِ بند هم بخشی از پیام است: این بند بلافاصله پس از بندِ اظهارنظر می‌آید، با عنوانِ «تأکید بر مطلب خاص» یا عنوان مناسبِ دیگر، و در آن باید به‌روشنی به موضوعِ خاص و به یادداشتی از صورت‌های مالی که آن را به‌طور کامل توصیف می‌کند ارجاع داده شود. ارجاعِ مبهم، بند را بی‌اثر می‌کند.

  • بندِ توضیحیِ پس از بند اظهارنظر در گزارش حسابرس
  • هدف: جلب توجه استفاده‌کننده به موضوعی بااهمیت
  • پیش‌شرط: ارائه یا افشای مناسبِ همان موضوع در صورت‌های مالی
  • اثر بر اظهارنظر: هیچ؛ اظهارنظر تعدیل نمی‌شود
  • عنوانِ بند: «تأکید بر مطلب خاص» یا عنوان مناسب دیگر
  • محتوا: ارجاعِ روشن به یادداشتِ مربوط در صورت‌های مالی
  • تصریحِ الزامی: اظهارنظر با توجه به این موضوع تعدیل نشده است
  • فقط به اطلاعاتِ ارائه یا افشا شده در صورت‌های مالی اشاره می‌کند
  • بند تأکید به معنی تأییدِ ویژهٔ آن موضوع نیست
  • دیدنِ این بند نشانهٔ رد شدنِ حساب‌ها نیست
  • متنِ بند باید کوتاه و ارجاع‌محور باشد

نکته برجسته

بند تأکید یعنی «ایراد ندارد، اما بخوانیدش»؛ نه «ایراد دارد، اما چشم‌پوشی شد».

چه زمانی درج این بند ضروری تشخیص داده می‌شود؟

تصمیم با قضاوتِ حسابرس است و استاندارد به‌جای تعیینِ فهرستی بسته، نمونه‌هایی را آورده است. نخستین نمونه، ابهام نسبت به نتایجِ آتیِ دعاوی حقوقیِ غیرمعمول یا اقداماتِ خاصِ مراجع نظارتی است؛ یعنی موضوعی که شرکت در یادداشت‌ها توضیح داده، اما نتیجه‌اش هنوز روشن نیست و می‌تواند بر تصمیمِ استفاده‌کننده اثر بگذارد.

نمونهٔ دوم، به‌کارگیریِ یک استاندارد حسابداریِ جدید پیش از تاریخ اجرای آن است، در صورتی که مجاز باشد و اثرِ فراگیری بر صورت‌های مالی داشته باشد. سوم، وقوعِ رویدادی است که اثرِ عمده‌ای بر وضعیت مالیِ واحد تجاری داشته یا دارد؛ و چهارم، ابهامِ بااهمیت دربارهٔ تداوم فعالیت، که پیش‌تر در استاندارد مربوط به تداوم فعالیت هم به آن اشاره شده است.

یک شرطِ سخت هم وجود دارد که نباید از آن غافل شد: حسابرس باید شواهدِ حسابرسیِ کافی و مناسب مبنی بر اینکه موضوعِ مورد نظر به‌طور بااهمیتی در صورت‌های مالی تحریف نشده است، کسب کرده باشد. اگر شواهد ناکافی باشد یا تحریفی بااهمیت وجود داشته باشد، دیگر صحبت از بند تأکید نیست و پای تعدیلِ اظهارنظر به میان می‌آید.

همچنین این بند تنها باید به اطلاعاتی اشاره کند که در صورت‌های مالی ارائه یا افشا شده‌اند. استاندارد هشدار می‌دهد که اگر اطلاعاتِ مندرج در بندِ تأکید بیشتر از آن چیزی باشد که در صورت‌های مالی آمده، ممکن است به معنای نامناسب بودنِ ارائه یا افشای همان موضوع تلقی شود؛ یعنی بند، تصادفاً مشکلِ اصلی را افشا می‌کند.

  • ابهام نسبت به نتایج آتی دعاوی حقوقی غیرمعمول
  • ابهام نسبت به اقدامات خاص مراجع نظارتی
  • به‌کارگیری استاندارد حسابداری جدید پیش از تاریخ اجرا با اثر فراگیر
  • وقوع رویدادی با اثر عمده بر وضعیت مالی
  • ابهام بااهمیت درباره تداوم فعالیت
  • شرط سخت: شواهد کافی از نبود تحریف بااهمیت
  • فقط ارجاع به آنچه در صورت‌های مالی آمده است
  • تعددِ این بندها اثربخشی اطلاع‌رسانی را کم می‌کند
  • ابهام درباره نتیجه یک دعوای حقوقی مهم
  • تغییرِ روش حسابداری با اثر فراگیر پیش از تاریخ اجرا
  • رویدادِ مهمِ پس از تاریخ ترازنامه با اثر عمده

نکته برجسته

اگر متنِ بندِ تأکید بیشتر از یادداشتِ صورت‌های مالی حرف بزند، مشکل از خودِ افشاست نه از بند.

این بند چه چیزی نیست و چه چیزی را جبران نمی‌کند؟

نخستین برداشتِ غلط این است که بند تأکید، شکلِ ملایم‌شدهٔ اظهارنظرِ مشروط است. استاندارد صراحت دارد که این بند جایگزینِ هیچ‌کدام از اظهارنظرهای تعدیل‌شده نیست: نه مشروط، نه مردود و نه عدم اظهارنظر. اگر صورت‌های مالی تحریفِ بااهمیتی داشته باشند یا حسابرس نتواند شواهدِ کافی بگیرد، راهکارش افزودنِ یک بندِ توضیحی نیست.

برداشتِ غلطِ دوم این است که بند تأکید می‌تواند جایِ افشای ناقص را پُر کند. استاندارد این را هم رد می‌کند: این بند جایگزینِ اطلاعاتی که افشای آن‌ها طبق استانداردهای حسابداری الزامی است نمی‌شود. اگر شرکتی افشای الزامی را انجام نداده باشد، افزودنِ بند در گزارش حسابرس مشکل را حل نمی‌کند و خودش می‌تواند به تعدیلِ اظهارنظر بینجامد.

نکتهٔ سوم دربارهٔ تعداد است: تعددِ بندهای تأکید بر مطلب خاص، اثربخشیِ اطلاع‌رسانی را کاهش می‌دهد. بندی که برای هر موضوعِ کوچکی درج شود، ارزشِ هشداری‌اش را از دست می‌دهد و استفاده‌کننده دیگر نمی‌فهمد کدام موضوع واقعاً مهم است. به همین دلیل استفاده از آن باید محدود و گزینشی باشد.

در نهایت باید تفاوتِ این بند با بخشِ مسائل عمدهٔ حسابرسی را هم دانست. مسائل عمدهٔ حسابرسی دربارهٔ موضوعاتی است که در جریانِ رسیدگی برای حسابرس بیشترین اهمیت را داشته است؛ اما بند تأکید دربارهٔ موضوعی است که در صورت‌های مالی افشا شده و برای درکِ آن‌ها اهمیت ویژه دارد. تفاوتِ این دو در زاویهٔ نگاه است، نه در میزانِ اهمیت.

  • جایگزین اظهارنظر مشروط نیست
  • جایگزین اظهارنظر مردود نیست
  • جایگزین عدم اظهارنظر نیست
  • جایگزین افشای الزامِ صورت‌های مالی نیست
  • نشانهٔ چشم‌پوشی از تحریف بااهمیت نیست
  • تعدد آن اثربخشی را کم می‌کند
  • با بخش مسائل عمده حسابرسی یکی نیست
  • استفاده از آن باید گزینشی باشد، نه برای هر موضوع
  • بند تأکید ابزارِ نرم‌کردنِ یک ایراد نیست
  • اگر توضیح فقط در گزارش آمده، احتمالاً افشا ناقص است
  • هر موضوعِ کوچکی شایستهٔ درج این بند نیست

نکته برجسته

بند تأکید، نسخهٔ ملایمِ اظهارنظر مشروط نیست؛ اگر تحریفِ بااهمیتی هست، بندِ توضیحی راهکارِ آن نیست.

سایر بندهای توضیحی چه فرقی دارند؟

در کنار بند تأکید، استاندارد از نوعِ دومی هم نام می‌برد: سایر بندهای توضیحی. تفاوتِ اصلی در این است که این بند به موضوعی اشاره دارد که «به‌جز» آنچه در صورت‌های مالی ارائه یا افشا شده است. یعنی موضوع در خودِ صورت‌های مالی نیامده، اما برای درکِ حسابرسی، مسئولیت‌های حسابرس یا گزارشِ حسابرس مفید است.

نمونهٔ روشن آن محدودیت در توزیع یا استفاده از گزارش است: صورت‌های مالی برای هدفِ خاصی تهیه شده‌اند و حسابرس توضیح می‌دهد که گزارش صرفاً برای استفاده‌کنندگانِ مشخصی صادر شده و در قبالِ انتشار و استفاده از آن توسط دیگران مسئولیتی ندارد. نمونهٔ دیگر، تهیهٔ بیش از یک مجموعه صورت‌های مالی است؛ مثلاً مجموعه‌ای طبق استانداردهای ایران و مجموعه‌ای دیگر طبق استانداردهای بین‌المللی.

محلِ درجِ این بند هم انعطاف دارد: بلافاصله پس از بندهای اظهارنظر و تأکید بر مطلب خاص می‌آید، مگر اینکه محتوایش به بخشِ سایر مسئولیت‌های گزارشگری مربوط باشد که در آن صورت در محلِ مناسبِ خود درج می‌شود. استاندارد همچنین تأکید می‌کند که این بند شاملِ اطلاعاتی که حسابرس از ارائه‌شان منع شده، مانند الزاماتِ محرمانگی، نمی‌شود.

یک مرزِ مهم هم این است: سایر بندهای توضیحی شاملِ اطلاعاتی نمی‌شود که ارائه‌شان بر عهدهٔ مدیریت است. اگر توضیحی باید در صورت‌های مالی می‌آمد و نیامده، راهش انتقالِ آن به گزارش حسابرس نیست. این مرز همان جایی است که تفاوتِ میانِ «توضیحِ بیشتر برای استفاده‌کننده» و «جبرانِ نقصِ صورت‌های مالی» روشن می‌شود.

  • اشاره به موضوعی به‌جز آنچه در صورت‌های مالی آمده است
  • هدف: کمک به درک حسابرسی، مسئولیت‌ها یا گزارش حسابرس
  • مثال: محدودیت در توزیع یا استفاده از گزارش
  • مثال: تهیه بیش از یک مجموعه صورت‌های مالی
  • محل درج: پس از بند اظهارنظر یا در بخش مربوط به خود
  • شامل اطلاعات محرمانه یا ممنوع نمی‌شود
  • شامل اطلاعاتی که مدیریت باید ارائه کند نمی‌شود
  • جایگزینِ افشای ناقصِ صورت‌های مالی نیست
  • گزارش برای استفاده‌کنندهٔ خاص تهیه شده است
  • دو مجموعه صورت‌های مالی با دو چارچوب متفاوت
  • توضیح علتِ عدم امکان کناره‌گیری در شرایط نادر

نکته برجسته

بند تأکید دربارهٔ چیزی است که در صورت‌های مالی هست؛ سایر بندهای توضیحی دربارهٔ چیزی است که آنجا نیست.

هنگام خواندنِ گزارش، به چه چیزی توجه کنید؟

چهار عنصرِ الزامی وجود دارد که می‌توانید با آن‌ها درستیِ بند را بسنجید: محلِ بند پس از بندِ اظهارنظر، عنوانِ مناسب، ارجاعِ روشن به موضوعِ خاص و یادداشتی که آن را کامل توصیف می‌کند، و تصریح به اینکه اظهارنظرِ حسابرس با توجه به این موضوع تعدیل نشده است. نبودِ هر کدام یعنی یا بند را ناقص نوشته‌اند یا با چیزِ دیگری اشتباه گرفته‌اید.

گامِ دوم این است که یادداشتِ ارجاع‌داده‌شده را در صورت‌های مالی بخوانید. بند تأکید قرار نیست جایگزینِ آن یادداشت شود؛ اگر بدون خواندنِ یادداشت معنای بند را نفهمیدید، احتمالاً بند به‌درستی به یادداشت ارجاع نداده است. ارزشِ واقعیِ بند در این است که شما را به همان یادداشت می‌رساند، نه اینکه خودش توضیحِ کامل را بدهد.

گام سوم اینکه ببینید آیا در کنارِ این بند، اظهارنظر تعدیل شده است یا نه. این دو می‌توانند هم‌زمان باشند: ممکن است اظهارنظر به دلیلی مشروط شود و در همان گزارش بند تأکید دربارهٔ موضوعِ دیگری هم بیاید. آنچه اهمیت دارد این است که تعدیلِ اظهارنظر به خاطرِ همان موضوعِ بندِ تأکید نیست؛ خودِ بند باید این را تصریح کند.

برای درکِ تفاوتِ این حالت‌ها با انواعِ اظهارنظرِ تعدیل‌شده، انواع اظهارنظر حسابرسی را بخوانید؛ و اگر می‌خواهید بدانید مرزِ «بااهمیت» کجا تعیین می‌شود، اهمیت در حسابرسی مبنای همان قضاوت را توضیح می‌دهد.

  • محل بند: بلافاصله پس از بند اظهارنظر
  • عنوان: تأکید بر مطلب خاص یا عنوان مناسب دیگر
  • ارجاع روشن به موضوع خاص و یادداشت مربوط
  • تصریح به تعدیل نشدن اظهارنظر
  • یادداشتِ ارجاع‌شده را در صورت‌های مالی بخوانید
  • بررسی کنید اظهارنظر به دلیل دیگری تعدیل شده است یا نه
  • بند تأکید می‌تواند همراه اظهارنظر تعدیل‌شده هم بیاید
  • بند نباید بیشتر از یادداشتِ صورت‌های مالی توضیح بدهد
  • ترتیب خواندن: اظهارنظر، سپس بند تأکید، سپس یادداشت
  • اگر بند ارجاعِ دقیق ندارد، از حسابرس بپرسید
  • وجود بند را پیش از جلسه با مدیریت در میان بگذارید

نکته برجسته

بندِ تأکید شما را به یک یادداشت می‌رساند، نه به یک توضیحِ تازه؛ اگر یادداشت را پیدا نکردید، همان‌جا توقف کنید.

چرا این بند برای شرکت و هیئت‌مدیره مهم است؟

نخستین اثر، در برداشتِ استفاده‌کننده است. بانک یا سرمایه‌گذاری که گزارش را می‌خواند، اگر تفاوتِ بند تأکید با اظهارنظرِ تعدیل‌شده را نداند، ممکن است واکنشی سخت‌تر از واقعیت نشان بدهد. توضیحِ درستِ این تفاوت در جلسهٔ ارائهٔ گزارش، بخشی از کارِ مدیر مالی است؛ کسی که گزارش را فقط با دیدنِ یک بندِ اضافی کنار بگذارد، برداشتش از متن نیست، از ناآشنایی با قالب است.

دومین اثر به فرایندِ صدور برمی‌گردد. استاندارد الزام می‌کند که اگر حسابرس قصدِ درجِ بند تأکید یا سایر بندهای توضیحی را دارد، محتوا و جمله‌بندیِ پیشنهادی را با ارکان راهبری در میان بگذارد. این یعنی هیئت‌مدیره پیش از صدور گزارش از موضوع آگاه می‌شود و فرصت دارد توضیحِ بیشتری بخواهد یا افشای صورت‌های مالی را بهتر کند.

سومین اثر، انگیزه‌ای است که برای بهبودِ افشا ایجاد می‌کند. چون بند تأکید نمی‌تواند بیشتر از یادداشتِ صورت‌های مالی حرف بزند، اگر متنِ بند بلند و مفصل از آب درآمد، این خودش نشانه‌ای است که یادداشتِ مربوط کامل نیست. در دورهٔ بعد، بهترین واکنشِ شرکت کوتاه کردنِ بند نیست؛ کامل کردنِ همان یادداشت است.

و در نهایت، این بند ابزارِ ارتباطیِ مفیدی هم هست. برخی استانداردها در شرایطِ معین، درجِ آن را الزامی می‌کنند؛ پیوستِ استاندارد ۷۰۶ برای نمونه از استاندارد مربوط به تداوم فعالیت و استاندارد مربوط به اطلاعات مقایسه‌ای نام می‌برد. دیدنِ این بند در چنین مواردی نه نشانهٔ ضعفِ کار، بلکه نشانهٔ اجرای درستِ الزامات است.

  • استفاده‌کننده ناآشنا ممکن است واکنش سخت‌تر از واقعیت نشان بدهد
  • توضیح تفاوت بند با اظهارنظر تعدیل‌شده، وظیفه مدیر مالی است
  • حسابرس باید محتوا و جمله‌بندی را پیش از صدور با ارکان راهبری در میان بگذارد
  • هیئت‌مدیره فرصت دارد افشای صورت‌های مالی را بهتر کند
  • متنِ بلندِ بند نشانه ناقص بودنِ یادداشت مربوط است
  • واکنش درست در دوره بعد: کامل کردن یادداشت، نه کوتاه کردن بند
  • برخی استانداردها درج این بند را در شرایط معین الزامی می‌کنند
  • دیدنِ بند در این موارد نشانه اجرای درست الزامات است
  • پاسخِ آماده برای پرسشِ احتمالی بانک داشته باشید
  • یادداشتِ مربوط را پیش از جلسهٔ ارائه بخوانید
  • تکرارِ بند در دوره‌های پیاپی یعنی افشا اصلاح نشده است

نکته برجسته

اگر متنِ بندِ تأکید بلند شد، راه‌حل کوتاه کردنِ آن نیست؛ راه‌حل کامل کردنِ همان یادداشت در صورت‌های مالی است.

قدم بعدی: گزارش را با نگاهِ درست بخوانید

خلاصهٔ کاربردی این است: بند تأکید بر مطلب خاص نه سیگنالِ رد شدنِ حساب‌هاست و نه نشانهٔ چشم‌پوشی. پیامش دقیقاً این است که در صورت‌های مالی نکته‌ای هست که به‌درستی افشا شده، اما ارزشِ آن را دارد که استفاده‌کننده با دقتِ بیشتری بخواند. بقیهٔ ماجرا در خودِ یادداشت‌ها نوشته شده است.

پیش از جلسهٔ ارائهٔ گزارش، سه کار انجام دهید: یادداشتی را که بند به آن ارجاع داده کامل بخوانید، بررسی کنید آیا اظهارنظر به دلیلِ دیگری تعدیل شده است یا نه، و متنِ بند را با مدیریت در میان بگذارید تا پاسخِ یکسانی برای همهٔ استفاده‌کنندگان آماده باشد. این سه کار، بیشترین بخشِ سوءبرداشت را از همان ابتدا حذف می‌کند.

ساختارِ کاملِ گزارش و جایگاهِ هر بخش را در گزارش حسابرسی ببینید تا بدانید این بند در کنارِ کدام بخش‌ها می‌نشیند و ترتیبِ خواندنِ آن‌ها چیست. دانستنِ این ترتیب کمک می‌کند هنگامِ ارائه به بانک یا سهامدار، گزارش را از ابتدا تا انتها یک‌دست توضیح بدهید.

اگر می‌خواهید بدانید کدام موضوعاتِ شرکت می‌تواند به چنین بندی بینجامد، خدمات حسابرسی صورت‌های مالی را ببینید. در فرم درخواست بررسی اولیه، دعاوی در جریان و هر موضوعِ دارای ابهام را صریح بنویسید. ثبت درخواست به معنی انعقاد قرارداد یا زمان‌بندی قطعی نیست و پذیرش مأموریت به بررسی دامنه و الزامات حرفه‌ای بستگی دارد.

  • یادداشتی که بند به آن ارجاع داده را کامل بخوانید
  • بررسی کنید اظهارنظر به دلیل دیگری تعدیل شده است یا نه
  • پاسخ یکسان برای همه استفاده‌کنندگان آماده کنید
  • فهرست دعاوی در جریان را پیش از شروع آماده کنید
  • رویدادهای مهم پس از تاریخ ترازنامه را مستند کنید
  • موضوعات دارای ابهام را پیش از صدور گزارش مطرح کنید
  • ابهامات را پیش از صدور گزارش با حسابرس در میان بگذارید
  • نسخهٔ خلاصه برای استفاده‌کنندگان غیرمتخصص آماده کنید
  • گزارش را با ترتیبِ درست به استفاده‌کننده ارائه دهید

نکته برجسته

بند تأکید نه ردِ حساب‌هاست و نه چشم‌پوشی؛ یعنی چیزی درست افشا شده، اما ارزشِ خواندنِ دوباره دارد.

مسیر اقدام

دامنه این مأموریت از بقیه حسابرسی‌ها جداست

اهداف، مراحل اجرا، مدارک مورد نیاز و خروجی حسابرسی صورت‌های مالی را ببینید.

حسابرسی صورت‌های مالیدرخواست بررسی اولیه

پرسش‌های پرتکرار

پاسخ‌های کوتاه و روشن

آیا وجود بند تأکید بر مطلب خاص یعنی اظهارنظر مشروط شده است؟+

خیر. استاندارد تصریح می‌کند که درج این بند بر اظهارنظر حسابرس اثری ندارد و در خودِ بند هم نوشته می‌شود که اظهارنظر با توجه به آن موضوع تعدیل نشده است. با این حال ممکن است در یک گزارش، اظهارنظر به دلیلِ دیگری تعدیل شده باشد و بند تأکید هم دربارهٔ موضوعِ دیگری آمده باشد.

تفاوت بند تأکید با سایر بندهای توضیحی چیست؟+

بند تأکید به موضوعی اشاره می‌کند که در صورت‌های مالی ارائه یا افشا شده است، اما برای درکِ آن‌ها اهمیت ویژه دارد. سایر بندهای توضیحی به موضوعی اشاره دارند که به‌جز آنچه در صورت‌های مالی آمده است و برای درکِ حسابرسی، مسئولیت‌های حسابرس یا خودِ گزارش مفید است.

آیا این بند می‌تواند جای افشای ناقص را پر کند؟+

خیر؛ این بند جایگزینِ اطلاعاتی که افشای آن‌ها طبق استانداردهای حسابداری الزامی است نمی‌شود. افزودنِ توضیح در گزارش حسابرس، نقصِ افشای صورت‌های مالی را جبران نمی‌کند و خودش می‌تواند به تعدیلِ اظهارنظر بینجامد.

چه موضوعاتی معمولاً به این بند می‌انجامد؟+

از نمونه‌هایی که استاندارد آورده می‌توان به ابهام دربارهٔ نتایجِ آتیِ دعاوی حقوقیِ غیرمعمول یا اقداماتِ مراجع نظارتی، به‌کارگیریِ استاندارد حسابداریِ جدید پیش از تاریخ اجرا با اثرِ فراگیر، وقوعِ رویدادی با اثرِ عمده بر وضعیت مالی، و ابهامِ بااهمیت دربارهٔ تداوم فعالیت اشاره کرد.

آیا شرکت پیش از صدور گزارش از این بند آگاه می‌شود؟+

بله؛ استاندارد الزام می‌کند که اگر حسابرس قصدِ درجِ بند تأکید یا سایر بندهای توضیحی را داشته باشد، محتوا و جمله‌بندیِ پیشنهادی را با ارکان راهبری در میان بگذارد. این فرصتی است تا هیئت‌مدیره توضیحِ بیشتری بخواهد یا افشای صورت‌های مالی را پیش از صدور گزارش بهتر کند.

آیا می‌توان این بند را با درخواست از حسابرس حذف کرد؟+

درخواستِ حذف، راه‌حلِ درستی نیست؛ زیرا بند دربارهٔ موضوعی است که در صورت‌های مالی وجود دارد و حسابرس آن را برای درکِ استفاده‌کننده ضروری تشخیص داده است. مسیرِ درست این است که یادداشتِ مربوط در صورت‌های مالی کامل‌تر شود تا نیاز به تأکیدِ جداگانه کمتر گردد، یا دربارهٔ ضرورتِ بند با حسابرس گفت‌وگو شود.

منابع و مراجع برای بررسی بیشتر

منابع اصلی

لینک مستقیم تأییدشده به سند رسمی برای این مقاله هنوز درج نشده است. برای تصمیم‌گیری، متن نهایی مقررات مربوط به سال و دوره موردنظر را از مرجع صادرکننده بررسی کنید.

    منابع تکمیلی

    1. ۱.استاندارد حسابرسی ۷۰۶ «بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس مستقل»سازمان حسابرسی
    2. ۲.قوانین، مقررات و ضوابط حرفه‌ای حسابرسیجامعه حسابداران رسمی ایران

    تهیه و تدوین

    فربد حاجی محمدعلی

    مدیر تیم محتوای تخصصی مؤسسه حسابرسی قواعد

    بازبینی

    هومن زرنوشه

    حسابدار رسمی و بازبین محتوای تخصصی

    مطالب قواعد در جست‌وجوی گوگل

    قواعد را به منابع ترجیحی گوگل اضافه کنید

    اگر مقاله‌های قواعد برایتان مفید است، این دامنه را به منابع ترجیحی اضافه کنید تا مطالب آن در Top Stories و قابلیت‌های هوش مصنوعی گوگل برای شما برجسته‌تر شوند.

    افزودن قواعد به منابع ترجیحی

    در این مقاله

    1. بند تأکید بر مطلب خاص چیست و کجای گزارش می‌آید؟
    2. چه زمانی درج این بند ضروری تشخیص داده می‌شود؟
    3. این بند چه چیزی نیست و چه چیزی را جبران نمی‌کند؟
    4. سایر بندهای توضیحی چه فرقی دارند؟
    5. هنگام خواندنِ گزارش، به چه چیزی توجه کنید؟
    6. چرا این بند برای شرکت و هیئت‌مدیره مهم است؟
    7. قدم بعدی: گزارش را با نگاهِ درست بخوانید

    نیاز به بررسی متناسب با پرونده دارید؟

    درخواست مشاوره
    ادامه مسیر

    مطالب مرتبط

    همه مقالات ←

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی

    معاملات با اشخاص وابسته در حسابرسی صورت‌های مالی؛ از شناسایی تا افشا

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی•۶ مهر ۱۴۰۵•۹ دقیقه مطالعه

    معاملات با اشخاص وابسته در حسابرسی صورت‌های مالی؛ از شناسایی تا افشا

    معاملات با اشخاص وابسته از حساس‌ترین بخش‌های حسابرسی است، چون طرف‌های معامله مستقل از یکدیگر نیستند. تعریف شخص وابسته، روش‌های حسابرس، محدودیت ذاتی و چک‌لیست مدیر مالی را بخوانید.

    مطالعه مقاله←

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی

    استقلال حسابرس یعنی چه و در عمل چگونه خدشه‌دار می‌شود؟

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی•۵ مهر ۱۴۰۵•۹ دقیقه مطالعه

    استقلال حسابرس یعنی چه و در عمل چگونه خدشه‌دار می‌شود؟

    استقلال حسابرس دو وجه دارد: استقلال در ذهن و استقلال در ظاهر. پنج دسته تهدید، احکام آیین رفتار حرفه‌ای درباره استقلال و راهکارهایی که آن را در عمل حفظ می‌کند بخوانید.

    مطالعه مقاله←

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی

    تداوم فعالیت در حسابرسی صورت‌های مالی؛ نشانه‌های تردید و بررسی حسابرس

    حسابرسی و اطمینان‌بخشی•۴ مهر ۱۴۰۵•۹ دقیقه مطالعه

    تداوم فعالیت در حسابرسی صورت‌های مالی؛ نشانه‌های تردید و بررسی حسابرس

    تداوم فعالیت یعنی آیا شرکت می‌تواند دست‌کم دوازده ماه پس از تاریخ صورت‌های مالی به کار خود ادامه دهد. نشانه‌های مالی و عملیاتی، روش‌های حسابرس و چهار حالت اثرگذاری بر گزارش را بخوانید.

    مطالعه مقاله←